Jiem Ewropej tal-Arkeoloġija 2026: Malta tal-Imgħoddi Fuq u Taħt l-Art
Il-Jiem Ewropej tal-Arkeoloġija 2026 se jergħu lura Malta mill-Ġimgħa 12 ta’ Ġunju sal-Ħadd 14 ta’ Ġunju 2026, u se joffru lill-pubbliku programm għani ta’ żjarat bil-gwida, jiem miftuħa għall-pubbliku, mixjiet u taħditiet li jiċċelebraw l-iskoperta arkeoloġika madwar il-Gżejjer Maltin. L-inizjattiva hija kkoordinata mis-Sovrintendenza tal-Patrimonju Kulturali (SCH) bħala parti miċ-ċelebrazzjoni usa’ li ssir fl-Ewropa kollha kull Ġunju.
Filwaqt li jibnu fuq is-suċċess tal-edizzjonijiet preċedenti, il-Jiem Ewropej tal-Arkeoloġija 2026 jagħmlu enfasi qawwija fuq l-involviment tal-pubbliku, ir-riċerka arkeoloġika li għaddejja, u r-rwol ta’ Malta fil-patrimonju kulturali komuni tal-Ewropa, b’ attivitajiet li jkopru l-arkeoloġija preistorika, funebri, marittima, epigrafika u tal-pajsaġġ.
Nhar il-Ġimgħa, 12 ta’ Ġunju
Lecture Pubblika: Għadd ta’ Skoperti mir-Reġjun tal-Punent
Bħala parti mill-Jiem Ewropej tal-Arkeoloġija u minn sensiela usa’ ta’ lectures tal-SCH tul l-2026–2027, ingħaqad ma’ arkeologi mill-SCH huma u jixħtu dawl fuq il-Punent ta’ Malta, fejn l-arkeoloġija mmexxija mill-iżvilupp qed tittrasforma dak li nafu dwar l-imgħoddi. Minn fossa rari għar-rimi tal-iskart minn Żmien il-Bronż fir-Rabat, li toffri ħarsa intima lejn il-ħajja ta’ kuljum fil-Preistorja, sad-dfin fi żmien il-Feniċi, oqbra Puniċi u Rumani, u katakombi tal-aħħar ta’ żmien ir-Rumani u l-bidu tal-Kristjaneżmu użat mill-ġdid fil-Medjuevu, l-iskoperti juru storja qawwija ta’ kontinwità u adattament. Il-lecture hija parti minn sensiela nazzjonali li tenfasizza sejbiet ewlenin mill-aħħar 20 sena, imtellgħa f’kollaborazzjoni mal-kunsilli lokali biex l-arkeoloġija terġa’ lura fost il-komunitajiet fejn ġiet skoperta.
Ingħaqad nhar il-Ġimgħa, 12 ta’ Ġunju 2026 mis-18:30 sat-20:30, fl-Arkivji Nazzjonali ta’ Malta r-Rabat. Id-dħul huwa b’xejn.
Jum Miftuħ għall-Pubbliku: Skavar Taħt l-Ilma tal-Bajja tas-Salina
Avveniment ewlieni din is-sena huwa l-Jum Miftuħ għall-Pubbliku tal-Iskavar Taħt l-Ilma tal-Bajja tas-Salina, organizzat f’kollaborazzjoni mat-Taqsima tal-Patrimonju Kulturali ta’ Taħt l-Ilma ta’ Heritage Malta u l-Programm tal-Arkeoloġija Marittima tal-Università ta’ Malta. Il-viżitaturi se jkunu ggwidati minn membri tat-tim tal-iskavar u jistgħu jagħmlu sessjonijiet ta’ snorkelling fuq is-sit tal-iskavar, jesperjenzaw għadsa virtwali li toffri perspettiva ta’ 360 grad permezz tal-esperjenza Dive into History, jieħdu seħem f’sessjonijiet ta’ tqandil tal-artefatti, u jaraw wirja ta’ materjal irkuprat fi staġuni tal-iskavar preċedenti.
Ingħaqad mat-tim fuq il-post nhar il-Ġimgħa, 12 ta’ Ġunju 2026 mill-10:00 sas-14:00. Tinsiex iġġib l-apparat tal-isnorkelling u l-malja!
Tour bit-Torċijiet: Il-Kumpless Preistoriku ta’ Ħal Tarxien
Il-wirt preistoriku se jkun fil-qalba tat-tours tal-Kumpless Preistoriku ta’ Ħal Tarxien. Għal eluf ta’ snin, l-istrutturi megalitiċi f’Ħal Tarxien baqgħu moħbijin siekta, jistennew taħt il-ħamrija, sakemm reġgħu nstabu fl-1915. Minn dak iż-żmien ’l hawn, il-kumpless baqa’ wieħed mill-aktar siti arkeoloġiċi tal-għaġeb li nstabu fil-Mediterran, u inevitabbilment temm is-silenzju li kien ilu jipprevali minn żmien il-Preistorja.
Ingħaqad ma’ tours wara l-ħin tas-soltu mmexxija minn kuratur tal-Kumpless Preistoriku ta’ Ħal Tarxien, li joffru opportunità rari biex tesperjenza wieħed mis-siti arkeoloġiċi l-aktar sinifikanti tal-Mediterran barra l-ħinijiet normali tal-ftuħ, nhar il-Ġimgħa, 12 ta’ Ġunju. Il-biljetti jistgħu jinxtraw online mill-Ħanut – Heritage Malta jew minn kwalunkwe mużew jew sit ta’ Heritage Malta.
Mixja bil-Gwida: Il-Park Nazzjonali tal-Majjistral
Bħala parti mill-Jiem Ewropej tal-Arkeoloġija, il-Park Nazzjonali tal-Majjistral jistieden lill-pubbliku jesplora l-uniku park nazzjonali ta’ Malta b’mixja bil-gwida filgħaxija, li tibda miċ-ċentru tal-interpretazzjoni tal-park f’Għajn Tuffieħa. Wara introduzzjoni qasira, il-parteċipanti se jmorru mixja f’pajsaġġ iffurmat kemm min-natura kif ukoll mill-attività tal-bniedem, jiskopru traċċi arkeoloġiċi, il-wirt rurali u l-użu storiku tal-art f’dan l-ambjent kostali protett. Il-Majjistral joffri taħlita unika ta’ arkeoloġija, ekoloġija u xenarju, li tagħmel din il-mixja bil-gwida opportunità ideali biex tesperjenza l-patrimonju fl-ambjent naturali tiegħu.
Ingħaqad magħna nhar il-Ġimgħa, 12 ta’ Ġunju, mis-6.00 pm sa madwar it-8.30pm. Il-parteċipazzjoni hija b’xejn, iżda dawk li beħsiebhom jattendu huma ġentilment mitluba jinfurmaw lill-organizzatur minn qabel billi jibagħtu email lil [email protected].
Tour bil-Gwida Iċ-Ċimiterju ta’ Ġnien il-Mistrieħ
Din l-Art Ħelwa tistieden lill-pubbliku biex jesplora ċ-Ċimiterju ta’ Ġnien il-Mistrieħ tul is-Swar tal-Furjana għall-Jiem Ewropej tal-Arkeoloġija 2026. Dan iċ-ċimiterju tal-ġnien storiku joffri opportunità rari biex tiskopri sit paċifiku iżda sinifikanti ferm li jirrifletti l-istorja funebri, soċjali u urbana ta’ Malta. Immexxi minn gwidi infurmati, it-tour se jesplora l-monumenti, it-tqassim u l-isfond taċ-ċimiterju fl-aspett difensiv tal-Furjana, filwaqt li jenfasizza l-valur kulturali u storiku tiegħu.
Ingħaqad magħna għal tours bil-gwida nhar il-Ġimgħa, 12 ta’ Ġunju, mill-11.00am sas-1.00pm. Il-parteċipazzjoni hija b’xejn, iżda dawk li beħsiebhom jattendu huma ġentilment mitluba jinfurmaw lill-organizzatur minn qabel billi jibagħtu email lil [email protected].
Is-Sibt, 13 ta’ Ġunju
Lecture Pubblika: L-Iskrizzjonijiet bil-Latin ta’ Bormla – Lecture Interattiva
Id-Dipartiment tal-Klassiċi u l-Arkeoloġija fl-Università ta’ Malta se jippreżenta lecture interattiva dwar il-proġett Corpus Inscriptionum Melitensium u l-importanza tal-Latin fl-istorja ta’ Malta. Is-sessjoni tesplora għadd ta’ skrizzjonijiet bil-Latin mill-Knisja Parrokkjali ta’ Bormla u siti oħra fil-lokalità, u tenfasizza r-rwol tagħhom bħala sorsi storiċi vitali. Il-Latin, il-lingwa amministrattiva u sagra tad-dinja Rumana u aktar ’il quddiem tal-Knisja, kellu rwol dejjiemi fit-tiswir tat-tradizzjonijiet legali, reliġjużi u kulturali ta’ Malta. Permezz ta’ diskussjoni bil-gwida, il-parteċipanti se jiskopru kif dawn l-iskrizzjonijiet jiżvelaw l-identitajiet, it-twemmin u l-ħajja ta’ kuljum fil-passat ta’ Malta.
Ingħaqad magħna nhar is-Sibt, 13 ta’ Ġunju mid-9:00 sal-10:00, fil-Knisja tal-Parrokkjali ta’ Bormla. Il-parteċipazzjoni hija bla ħlas. Ikseb iktar informazzjoni hawn.
Tour fis-Sit Megalitiku – Kordin III
Il-wirt preistoriku se jkun fil-qalba tat-tours tal-Kumpless Kordin III. Kordin III xi darba kien fost ġabra ta’ siti megalitiċi, li kienu jiffurmaw parti minn komunità Neolitika tul il-plateau ta’ Kordin. Illum, huwa l-uniku wieħed li fadal bħala xhieda ta’ dan il-pajsaġġ li xi darba kien enigmatiku. Skopri l-istorja tiegħu u segwi l-konnessjonijiet tiegħu ma’ postijiet ta’ interess preistoriċi fil-qrib bħall-Kumpless Preistoriku ta’ Ħal Tarxien, l-Ipoġew ta’ Ħal Salflieni, u l-Ipoġew ta’ Santa Luċija – il-fdalijiet ta’ pajsaġġ li ilu li ntilef mal-passaġġ taż-żmien.
Ingħaqad mal-gwidi tagħna hekk kif jikxfu l-istorja ta’ dan il-post nhar is-Sibt, it-13 ta’ Ġunju. Il-biljetti jistgħu jinxtraw online mill-Ħanut – Heritage Malta jew minn kwalunkwe mużew jew sit ta’ Heritage Malta.
Tur minn Kuratur – Il-Mużew Nazzjonali tal-Arkeoloġija
Skopri l-Mużew Nazzjonali tal-Arkeoloġija fil-Belt Valletta permezz ta’ żjarat kuratorjali bil-gwida. Il-mużew jinsab fil-Berġa ta’ Provenza u kull żjara kuratorjali tibda b’introduzzjoni għall-wirja ewlenija, segwita minn spjegazzjoni ffukata tal-għadam tal-irjus li nstabu fl-Ipoġew ta’ Ħal Saflieni, li jiffurmaw parti mill-wirja permanenti. It-tour ikompli b’wirja ta’ għażla ta’ oġġetti mill-Kollezzjoni ta’ Riżerva, fosthom vażuni Griegi, kif ukoll skrizzjonijiet u steli li mhumiex parti mill-wirja permanenti.
Iż-żewġ tours se jsiru nhar is-Sibt, 13 ta’ Ġunju: wieħed bil-Malti u wieħed bl-Ingliż. Il-biljetti jistgħu jinxtraw online mill-Ħanut – Heritage Malta jew minn kwalunkwe mużew jew sit ta’ Heritage Malta.
Il-Ħadd, 14 ta’ Ġunju
Tour bil-Gwida – Il-Katakombi ta’ San Pawl
Il-Jiem Ewropej tal-Arkeoloġija 2026 jenfasizzaw ukoll is-sit biċ-Ċertifikat tal-Patrimonju Ewropew fil-Katakombi ta’ San Pawl, bi żjarat bil-gwida li jesploraw l-arkitettura, il-kultura materjali u l-konnessjonijiet kulturali Mediterranji u Ewropej usa’ tas-sit. Din l-esperjenza tesplora l-aspetti ewlenin tal-Katakombi ta’ San Pawl li wasslu għar-rikonoxximent tas-sit biċ-Ċertifikat tal-Patrimonju Ewropew, u tenfasizza l-importanza tiegħu fl-istorja kulturali komuni tal-Ewropa. It-tradizzjonijiet tad-dfin taħt l-art ta’ Malta jikxfu rabtiet b’saħħithom ma’ influwenzi Mediterranji usa’, filwaqt li juru wkoll identità arkitettonika distinta u relazzjoni mill-qrib mal-pajsaġġ tal-madwar.
Dan l-avveniment se jsir nhar il-Ħadd, 14 ta’ Ġunju 2026. Il-biljetti jistgħu jinxtraw online mill-Ħanut – Heritage Malta jew minn kwalunkwe mużew jew sit ta’ Heritage Malta.
Tur minn Kuratur – Il-Mużew Nazzjonali tal-Arkeoloġija
Skopri l-Mużew Nazzjonali tal-Arkeoloġija fil-Belt Valletta permezz ta’ żjarat kuratorjali bil-gwida. Il-mużew jinsab fil-Berġa ta’ Provenza u kull żjara kuratorjali tibda b’introduzzjoni għall-wirja ewlenija, segwita minn spjegazzjoni ffukata tal-għadam tal-irjus li nstabu fl-Ipoġew ta’ Ħal Saflieni, li jiffurmaw parti mill-wirja permanenti. It-tour ikompli b’wirja ta’ għażla ta’ oġġetti mill-Kollezzjoni ta’ Riżerva, fosthom vażuni Griegi, kif ukoll skrizzjonijiet u steli li mhumiex parti mill-wirja permanenti.
Iż-żewġ tours se jsiru nhar il-Ħadd, 14 ta’ Ġunju: wieħed bil-Malti u wieħed bl-Ingliż. Il-biljetti jistgħu jinxtraw online mill-Ħanut – Heritage Malta jew minn kwalunkwe mużew jew sit ta’ Heritage Malta.
Running throughout
CASA’s Archaeological Photo Hunt
An online competition inviting participants to photograph as many archaeological sites across Malta and Gozo as possible. To ensure authenticity, participants are required to appear in each photograph submitted. Any entries found to involve the use of artificial intelligence or manipulated content will be disqualified. For more information, contact CASA.
Il-Jiem Ewropej tal-Arkeoloġija 2026 jistiednu lil udjenzi ta’ kull età biex jesperjenzaw l-arkeoloġija lil hinn mill-mużew, jinteraġixxu direttament mar-riċerka u mal-ispeċjalisti, u jerġgħu jiskopru l-passat ta’ Malta bħala parti mill-wirt komuni tal-Ewropa. Issa fil-ħames sena tiegħu f’Malta, l-avveniment huwa parti minn inizjattiva madwar il-kontinent kollu mmexxija mill-Ministeru Franċiż tal-Kultura u l-Istitut għar-Riċerka Arkeoloġika Preventiva (INRAP) u jsir taħt l-awspiċji tal-Kunsill tal-Ewropa. Il-Jiem Ewropej tal-Arkeoloġija jfittxu li joħolqu attivitajiet innovattivi u interattivi biex jintroduċu lill-pubbliku għat-teżori tal-patrimonju nazzjonali tagħhom u għas-sigrieti tal-professjonijiet.